Verlofdagen in Europa: klik hier


Buienradar Europa: klik hier

Aardbevingen Italië: klik hier

Toestand bergpassen: klik hier

Wind, Sneeuw, ...: klik hier

Advies onweer: klik hier


 

NB50 Zwijgende vlakten

Een Spaanse wandeling

Door Jac Geurts

Boekbespreking door Arnoud Boerwinkel

Het is 7 oktober 2017 als Jac Geurts zich in zijn hotelbed ergens in Zuid-Oost Spanje opeens realiseert dat hij ziek is. Zijn voeten zijn doof, de handen hebben aan de binnenkant geen gevoel, zijn huid voelt gloeiend heet en z’n keel en neus doen hem pijn. Eerst denkt hij nog aan een zonnesteek, maar als zijn benen “als een geleipudding” onder hem wegglijden, bekruipt hem het angstige vermoeden dat er meer aan de hand is. Hij kan niet ontkomen aan de conclusie dat dit het einde is van zijn tocht en belt zijn vrouw dat hij zo snel mogelijk thuis komt. Enkele dagen later wordt hij opgenomen op de afdeling neurologie van het Nijmeegse Radboudziekenhuis met de diagnose Guillain-Barré.

Geurts beschrijft de dramatische afloop van zijn solowandeling door de Spaanse hoogvlakte in de even onderkoelde en lichtvoetige stijl als de rest van het prachtige reisverslag. In deze welbespraakte lofzang op zijn tweede vaderland beschrijft hij de wandeling die hij in het najaar 2016 start in Gerona in Catalonië tot aan zijn pied-á-terre in “een morsig dorp achter de overvolle Costa Blanca”. Het najaar daarop begint hij aan het tweede traject van zijn tocht met het Zuid-Westelijke puntje Cadiz als eindbestemming, maar zo’n vijfhonderd kilometer daarvandaan valt de deur in het slot.

In 2015 verscheen het eerste reisverslag van socioloog-in-ruste en verse pensionado Jac Geurts, getiteld “De Grenzelozen”. Geurts beschrijft hierin op aanstekelijke wijze zijn ontmoetingen, overpeinzingen en brede kennis van het landschap tijdens de wandeling die hij in pal zuidelijke richting maakte van Venlo naar Menton langs de grenzen van België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Frankrijk en Italië. Een interview met hem verscheen in OMNES 13 en als spreker amuseerde hij het publiek op onze ontmoetingsdag in november 2016.

Geurts is een begenadigd verhalenverteller. En een getalenteerd schrijver. Dat bleek al uit zijn vorige boek. Als je eenmaal begint te lezen vergeet je dat je nog 375 bladzijden te gaan hebt. Zijn verhalen gaan onder meer over de geschiedenis, de geologie, het landschap, de natuur en cultuur van het Spaanse land. Niet alleen spreidt hij een encyclopedische kennis ten toon, maar hij blijkt ook de taal uitstekend te beheersen. Dat – in combinatie met zijn enorme flair en nieuwsgierigheid – maakt dat hij net zo makkelijk met de lokale bevolking in gesprek raakt als in de landen waar hij op zijn vorige reis doorheen liep. Die ontmoetingen worden bloemrijk beschreven, al zijn ze minder talrijk, want hij doorkruist de meest ontvolkte en onherbergzame streken van het Iberisch schiereiland. Maar als hij dan iemand tegenkomt, volgt er geheid een gesprek.

Zo ontmoet hij op een zeker moment een eenzame heer. “Vandaag staat uit de struiken een reus van een kerel voor mij op. Hij begroet me en vraagt enthousiast of ik bij hem kom zitten. Toch een eenzame heer? Zijn felgele ultrakorte sportbroekje geeft te denken. (…) De zacht pratende vrijgezel woont bij zijn moeder.” Na het gesprek raapt de man “zijn piepkleine mountainbike op. Hij moet naar zijn moeder. Zij heeft gekookt en wacht op hem. Ik kijk hem na. De dikke bibs in het glanzende broekje waggelt op en neer. Waarschijnlijk bepaalt moeder de omvang van de porties en denkt zij dat haar jongen nog veertien is.”

 

Keuvelplekken

Zijn brede interesse en grote opmerkingsgave zorgen ervoor dat hij makkelijk slalomt tussen historische feiten en messcherpe observaties van alledaagse tafereeltjes; tussen jeugdherinneringen en verwijzingen naar boeken en films, en van filosofische bespiegelingen naar nuchtere (zelf-)spot. Zo beschrijft hij het dorp van zijn buitenhuis in Callosa: “Zoals actie onze natuurlijke neiging is, zo is zitten en praten de Spaanse. Nergens op de wereld zijn er zoveel kapsalons als in dit dorp. Ook dat zijn primair keuvelplekken. Specialiteiten zijn krulpermanent en Coupe Soleil. Op marktdag lijken alle oudere dames elkaars zussen. Het zou een aardige prijsvraag zijn om toeristen te laten uitzoeken hoeveel kapsalons dit dorp heeft, want ze zitten verstopt in hoekjes en steegjes, alsof zij tot een geheim genootschap behoren. Er zijn echter geen toeristen.”

Sterke verbondenheid met hem ervaar ik als hij schrijft over zijn constante zingen. “Zingen hoort bij lopen”, stelt hij vast. “Ik zing onderweg voortdurend.” Dat herken ik uit eigen ervaring. Elke wandeling blijkt bij hem nieuwe zangherinneringen op te roepen: studentenliederen, het complete Beatles-oeuvre, gezangen voor bruiloften en partijen, protestsongs, Franse chansons, Duitse schlagers, alsmede – zo beweert hij althans – kent hij een complete boekenkast vol met religieuze en kerkelijke liederen. Als hij inderdaad van al dat vocale materiaal de teksten uit het hoofd kent, moet ik afhaken; want ik zing me ook al wandelend suf maar bij de teksten laat ik het afweten.

 

Koele observaties

Als socioloog in hart-en-nieren houdt Geurts zich niet bezig met het innerlijke gevoelsleven. Als hij al tot introspectie komt, neemt dat de vorm aan van relativerende observaties. Wanneer hij aan het eind van het boek de nuchtere constatering doet dat door de diagnose niet alleen de Spaanse wandeling maar ook zijn leven als wandelaar definitief ten einde komt, volgen daarop slechts koele observaties van het vervolg van zijn tocht door het netwerk van zorginstellingen. “Ben ik bang en verward?”, vraagt hij zich af. “Nee, vreemd genoeg ben ik vol bravoure, nieuwsgierig, een beetje trots. (…) Patiënt zijn lijkt op het leven van een wandelaar. Alles gebeurt stap voor stap, het is een oefening in geduld, een vorm van ‘slow travelling’. Dat laatste heb ik ruimschoots geoefend. (…) Uit het verschijnen van dit boek kan de lezer afleiden dat ik dit avontuur heb overleefd, al was het, begrijp ik, ternauwernood.”

 

Valt er dan niets aan te merken op dit boek? Sommigen zullen het mogelijk te breedsprakig vinden. Misschien overdondert hij de lezer met zijn kennis, bewandelt hij teveel zijpaden, geeft hij teveel achtergrondinformatie. Stoort mij dat? Nee, hier is duidelijk een “ouderwetse” verhalen vertellende leraar aan het woord, zo een die steeds nieuwsgierig is en jou nieuwsgierig maakt en houdt naar de fascinerende aarde waarop wij leven. Dit boek verdient een groter publiek dan ons handjevol Romepelgrims.

‘Zwijgende Vlakten’ (ISBN/EAN 9789082116427 – 376 pagina’s) kost € 21,95 en is te koop bij Reisboekhandel De Noorderzon, Nieuwstad 35, 6811 BJ Arnhem, tel. 026-3510334. www.denoorderzon.nl/. Maar ook gewoon te bestellen bij uw plaatselijke boekhandel.