Alternatieven en verbindingsroutes

Naast de drie hoofdroutes zijn er nog vele alternatieven om naar Rome te gaan.
Wil je in de voetsporen van Franciscus naar Assisi pelgrimeren vanuit Vezelay?
Of in aansluiting op je pelgrimage naar Santiago de Compostela door naar Rome?
Of in het spoor van abt Emo?

Kijk en lees dan hieronder verder.

Alternatieven

Voie de Pax, Chemin d’Assise
Vanuit Santiago de Compostela naar Rome langs Via Tolosanaen de Via Domitia
Abt Emo

Verbindingsroutes in Toscane

Overgaan van de Via Francigena naar de Franciscusweg (of omgekeerd)


Voie de Pax, Chemin d’Assiseimage1

Franse vereniging

Vanaf het begin is de Chemin d’Assise bedoeld om een pelgrimage in de geest van Sint Franciscus te ondersteunen. Verwacht niet overal ‘comfort’, noch alle ‘voorzieningen’ zoals op de andere wandelroutes. Zelfs de markering onderweg is niet zo consistent als anders. Onderweg krijgt het zoeken naar eenvoud of soberheid al gestalte, een voorbereiding op Assisi.
Op wegen van het geloof, genieten van het wandelen, landschappen, stilte en eenzaamheid…
De route is uitgezet en wordt onderhouden door een Franse Vereniging (lees meer bij website hieronder) van vrijwilligers en sympathisanten.

Kaart

van de Chemin d’Assise

image2

image3

Gids

Er is geen gids in boekvorm, maar wel – zoals eerder genoemd – een website waar per traject een routebeschrijving (kaart en tekst) te downloaden is. De route van 1500 km is in 75 etappes onderverdeeld in evenzovele wandeldagen. Delen van bestaande wandelpaden, de GR’s in Frankrijk, de Alta Via dei Monti Liguri of de Via Francigena in Italië worden met elkaar verbonden. Er zijn enkele varianten mogelijk waarmee de route naar eigen voorkeur zwaarder of korter gemaakt kan worden. Er zijn enkele overstappunten naar de Via Francigena (door de Po vlakte, of vanaf Aulla).

De beschrijvingen zijn ruim voldoende om de weg te vinden, aangevuld met up-to-date adresmateriaal voor overnachtingen.

Typeringimage4

De route bestaat uit drie geheel verschillende onderdelen.
In Frankrijk worden de GR’s gevolgd, is er mooi natuurschoon en is de route doorgaans voorzien van goede voorzieningen in gîte d’étappes of bij particulieren thuis. 
In Italië, start de route door Piemonte, rondom Turijn een drukbevolkt gebied met matig natuurschoon om zo snel mogelijk over te stappen op de Alta Via welke over de waterscheiding in Ligurië loopt. Dat wil zeggen, langs de graat van een heuvelrug, veel klimmen en dalen. Overnachtingen zullen vaak in hotels of B&B’s gezocht moeten worden. 
En het laatste deel van de route, vanaf Aulla, kan de Via Francigena door Toscane gevolgd worden. Langs mooie stadjes, tal van voorzieningen, goed aangegeven paden, weg van de drukte. Of ook ‘achterlangs’, als je het alleen-zijn prefereert, door de dalen van de Alpi Apuane. 
Uiterlijk vanaf Buenconvento wordt afgebogen naar het Oosten, naar Assisi, eveneens in een licht glooiend landschap. Overnachten kan dan in parochiezaaltjes en kleine hotelletjes.
De route is onbekend, weinig belopen. Aan de markering onderweg ligt het niet. Die is heel goed. Het kaartmateriaal en de omschrijvingen zijn ruimschoots voldoende. Het zijn gewoon ‘nieuwe’ routes, die wel een fysieke goede conditie vereisen. Particulieren thuis, en parochies stellen hun huis open voor pelgrims onderweg. Een uitgesproken pelgrimsgeest is een vóórvereiste. Bereid je voor op eenzaamheid. Omdat de route zo weinig belopen is, is de kans dat je andere pelgrims tegen komt erg klein.

Website

Op de website vind je alle relevante gegevens van deze route. Voorwaarde is dat je lid wordt van de Franse pelgrimsvereniging om toegang tot de documenten te verkrijgen. Als je lid wordt van de Association Chemins d’Assise (€ 12,00 per jaar) kun je de route (kaartjes en omschrijving) en de overnachtingsadressen downloaden.

Reisbeschrijvingen

In het Nederlands taalgebied zijn er nog weinig verslagen van deze route te vinden.

Hier toch enkel suggesties. Hans beschrijft uitvoerig zijn ervaringen vanaf Vezelay op deze blog. In het Franse taalgebied is meer te vinden, o.a. een muzikaal ondersteunde impressie van de Chemin d’Assise. 
Of bijvoorbeeld de prachtig verzorgde beschrijving van Olivier Lemire.

We danken Vincent Oomen voor de medewerking met zijn verslag aan deze bijdrage.


Vanuit Santiago de Compostela naar Romeschelp

In grote lijnen kan je de complete route als volgt lopen:
1. De Camino Frances tot Puenta la Reina
2. De Via Tolosana/Chemin d’Arles, GR 653 tot Arles (Camino Aragones)
3. Via Domitia, van Arles tot Montgenèvre, GR 653D
4. De Via Francigena vanaf Vercelli.


Via Tolosana

kaft GR 6533a

De Via Tolosana is de weg van Toulouse naar Arles. De GR653 volgt deze handels- en pelgrimsweg.

Deze pelgrimsweg verbindt Spanje met Rome en is één van de minst drukke wandelwegen naar Compostela.

Kaart Via Tolosana

 

 

 

 

 

Lees hier een verslag van een tocht over deze pelgrimsweg.


Kaart Via DomitiaVia Domitia

De Via Domitia was voor de Romeinen de verbinding Rome-Barcelona v.v. De beschrijving voor wandelaars van het Westfranse deel staat nu in een nieuwe Franse topogids, onder de naam GR653D ref. 6531 Montgenèvre-Arles.

Met deze routegids is een complete routebeschrijving Santiago – Rome voor wandelaars beschikbaar.


Emo's reisEmo’s reis

Op 9 november 1211 vertrok abt Emo samen met zijn vriend Hendrik uit Nijeklooster (Groningen) naar Rome, omdat hij in conflict was met de bisschop van Münster en bij de paus verhaal wilde halen.
Op 19 januari 1212 kwamen zij in Rome aan waar zij twee maanden verbleven voordat ze de terugreis aanvaardden.
Zij legden een bijzondere route af: Coevorden, Maastricht, Troyes, Dijon, Lyon, over de Mont Cenis naar Turijn (tijdens de kerstdagen!) en daarna de Via Francigena.
Het reisverslag is bewaard en in 2011 verscheen van de hand van prof. E.H. de Boer een bijzonder boek over deze reis: Emo’s reis, waarin de gehele reis beschreven is en in een historische en culturele context is geplaatst.

Meer informatie over deze bijzondere pelgrimage lees je hier.


Verbinding Via Francigena en de Franciscusweg

Klik op kaart om in te zoemen

1 Via Francigena

2 Midden route

3 Oostelijke route

4 Franciscus route

5 Via Romea Germanica

6 Romea Strata

7 Voix du Paix

8 Via Francigena—Firenze

9 Via del Volto Santo

10 Variant Lago Trasimeno

11 Sentiero ‘50’


Van de Via Francigena naar de Franciscusweg
Van Lucca naar Firenze
Op de Passo della Cisa overstappen op de Middenroute
De via del Volto Santo
Langs de Chemin de Paix naar Assisi
Van de Oostelijke route naar de Via Francigena
Van de PO bij Ferrara naar San Miniato
In Firenze oversteken naar de Via Francigena
Van La Verna naar San Quirico

Van Lucca naar Firenze

In Altopascio ten zuiden van Lucca kom je op de kortste afstand tussen de Via Francigena en Firenze, het startpunt van de Franciscusweg. Beide liggen op ongeveer zeventig kilometer van elkaar in een heuvelachtig landschap waar ook de rivier Arno zijn weg zoekt. Een gemarkeerd pad ligt er niet. Maar gewapend met de Kompass kaarten KP2457 en KP2458, eventueel een GPS of slimme telefoon en wat zoeken op internet om een onderkomen vast te leggen mag het geen probleem zijn om in drie dagen de overstap te maken. Titia Meuwese liep langs Vinci (8), geboorteplaats van Leonardo da Vinci. Je kan een GPS spoor downloaden van haar blog waar je ook details kunt lezen van wat je onderweg te verwachten staat. Via deze weg loop je door Firenze, wat een voor- of nadeel kan zijn, maar handig als je je tocht in verschillende delen aflegt.

Op de Passo della Cisa op de Midden route overgaan

Waar je op de Via Francigena Toscane binnenkomt (Passo della Cisa), kruist die de Middenroute, die in Zwitserland de Alpen overgaat. Hier volgt de Middenroute , een bergweg over de kam van de Apennijnen die uitkomt op de Franciscusweg (4) even voor je het belangrijke klooster La Verna bereikt. Deze route is gemarkeerd en gedocumenteerd in Italiaanse en Engelstalige gidsen. GPS-sporen zijn aangegeven op telefoon-app’s, zoals OsmAnd. Laad hiervoor op je toestel de offline Italiaanse kaarten voor de regio’s Toscane en Emilia Romagna. Op deze route vermijd je stedelijke gebieden. Behalve prachtige panorama ’s krijg je heel wat stijg- en daalmeters te verwerken. Hij heeft de kwalificatie EE (skilled hikers) tussen Passo della Cisa en Abetone en is enkel aan te raden als je gedegen ervaring hebt met bergwandelen. Buiten de periode half-juni tot half-september is de planning van bevoorrading en onderkomen een uitdaging. Op de kam ben je vele hoogtemeters en kilometers van het dichtstbijzijnde dorp verwijderd . De afstand tussen de Passo di Cisa en de plaats waar de GEA de Franciscusweg kruist (plaatsnaam? Waar op de kaart?) is 260 kilometer en wordt doorgaans in 20 dagen afgelegd. Op dit punt is het nog vijfhonderd kilometer op de Franciscusweg tot Rome.

De via del Volto Santo

De logistieke bezwaren en vereisten voor ervaring met bergwandelen kunnen omzeild worden met een alternatief voor deze route langs de Via del Volto Santo (9) die op lagere hoogte ligt, minder veeleisend is en dichter bij de bewoonde wereld blijft. Deze weg wordt beschreven in de Nieuwsbrief 42 op pagina12. Op de Passo della Collina (ook wel Collina Vecchia) op 932 meter kom je terug op de GEA. Hier is het moeilijker deel van de GEA voorbij. Nadeel van deze variant is dat het traject tussen Bagna di Lucca (waar de Via del Volto Santo afbuigt naar Lucca) en San Marcello Pistoiese tien kilometer over de San autoweg SS12 loopt. Daar is het verkeer af en toe druk. In de smalle vallei van de rivier La Lima is dit moeilijk te omzeilen; wel heb je er een prachtig zicht op de hoge Apennijnen en de wilde bergrivier. Je kun er ook voor kiezen dit stukje met de VIA bus E47 tot Popiglio af te leggen (de bus rijdt in de vooravond, maar niet op zondag).

Langs de Chemin de Paix naar Assisi op de Franciscusweg

Verder naar het zuiden op de Via Francigena, in Buonconvento (de etappeplaats op de VF voor San Quirico) bevindt zich éen van de plaatsen waar de Via Francigena de Chemain de Paix, (ook Chemin d’Assise (7) genoemd) kruist. Hier gaat het pelgrimspad dat uit Vézelay vertrekt naar zijn einddoel Assisi. De route telt zes etappes van Buonconvento via Pienza en Montepulciano tot Assisi. De weg gaat over heuvelruggen door wijngaarden langs stadjes die bekoorlijk op de heuveltoppen liggen. De route is twintig jaar geleden ontworpen door de vereniging Association Chemins d’Assise. Word je lid van deze vereniging, dan ontvang je een gids met een routebeschrijving en kaartjes, maar geen gps-spoor; wel zijn er onderweg markeringen die de route aanduiden. Met deze route mis je het belangrijke klooster van La Verna op de Franciscusweg, maar je volgt nog wel de Via Francigena in het gebied waar deze oude pelgrimsweg het meest tot de verbeelding spreekt en tot leven komt.

Parallel aan deze route heb ik een variant Trasimeno (10) uitgewerkt die van San Quirico naar Assisi gaat (160 km), maar iets noordelijker, na Montepulciano langs het meer van Trasimeno loopt. Het meer kun je in de zomer met de boot oversteken of eromheen lopen over een gravelpad voor fietsers. Het GPS-spoor kun je hier downloaden. Met deze optie kun je een ommetje maken naar de Eremo van Celle bij Cortona. Vanaf San Quirico kun je ook even doorstappen tot de volgende stop op de VF in Bagni Vignoni. Daar kun je langs de mountainbike-route 13 naar Pienza lopen, een dagje meer dat zeker de moeite loont. Loop je deze route, schaf dan het kaartje I sentieri della val d’Orcia op schaal 1:30.000 aan. Dat kan in het toeristenbureau (Pro Loco) van San Quirico of Pienza. Hierop zijn duidelijk de wandelroutes en MTB-routes aangegeven.

Van de midden en oostelijke routes naar de Via Francigena

Van de PO rivier bij Ferrara naar San Miniato

Kom je uit Oostenrijk door Veneto en wil je in Italië naar de Via Francigena, dan kun je een historische pelgrimsroute volgen die vanuit de regio Veneto naar Rome gaat. Een netwerk van wegen dat momenteel in de markt wordt gezet als La Romea Strata (6). Op de oostelijke route waar je in de buurt van Ferrara de rivier PO oversteekt, kom je in Emilia Romagna en kun je overgaan op de  Romea Nonantolana-Longobarda (250 km). Deze loopt langs Modena, waarna je de Apennijnen intrekt om langs de Passo della Croce Arcana (1669 meter) af te dalen door de Appennino Pistoiese naar Fucecchio, op tien kilometer van San Miniato langs de Via Francigena. Op de site van La Romea Strata kun je GPS-tracks en andere informatie downloaden, zoals bijvoorbeeld overnachtingsplaatsen.

In Firenze oversteken naar de Via Francigena

Op de Passo della Futa, ten noorden van Bologna kruist de Middenroute (2) de Oostelijke route (3) die hier de Via degli Dei volgt. Wil je over Firenze naar de Via Francigena gaan, volg dan hier de oostelijke route tot Firenze. De route (8)  van Lucca naar Firenze die hierboven beschreven is, kun je in omgekeerde richting volgen om van Firenze even ten zuiden van Lucca naar de Via Francigena te gaan.

Van La Verna naar San Quirico

La Verna naar Via FrancigenaOp de Passo della Futa, op de kruising van Midden route (2) en Oostelijke route (3) kun je ook verder lopen op de Middenroute, die hier langs het lager gelegen gedeelte van de GEA loopt en uitkomt op de Franciscusweg. Dit traject doorkruist het Parco Nazionale delle Foreste Casentinesi. Je komt voorbij de Camalduenzers Eremo in Camandoli en wat verder het klooster van La Verna, het belangrijkste klooster uit het leven van Sint Franciscus. In La Verna kun je naar het Trasimeense meer lopen langs de Via Romea Germanica (5) ofwel over de Sentierro ‘50(11). De Via Romea Germanica volgt meer de dalen en bewoning, terwijl de Sentiero ‘50’ verder over de kam van de Apennijnen blijft lopen. Enkele kilometers voor Cortona kom je aan bij de kluizenarij van Celle, de Hermitage waar Franciscus in 1226 zijn spirituele testament schreef. Bij Cortona kun je verder de Via Romea Germanica (5) volgen, die in Lazio bij de Via Francigena komt. Of je kunt met de variant Lago Trasimeno (10) naar San Quirico lopen, zodat je de Val d’Orcia niet hoeft te missen.